boeken voor kleine en grote kinderen

Jongens toch!

In Uncategorized on oktober 12, 2015 at 6:55 am

9e6f7039455c6dbadafbe6791c8a02c3Jongens zijn de nieuwe meisjes. Ik weet niet of dat helemaal klopt, maar het is wel de indruk die je krijgt als je de doemberichten in de pers leest. Jongens doen het op alle vlakken slechter dan meisjes. Niet in huis halen, die kerels. Het toeval wil dat ik er drie gebaard heb. We hebben thuis ondertussen twee pubers en één jongetje van negen. Na de geboorte van de derde kregen we een combinatie van medeleven en onbegrip over ons heen, genre ‘hoe heb je dat nu zo slecht kunnen aanpakken?’ Jongens zijn druk, lastig en lawaaierig, werd ons gezegd, zeker als ze per drie verpakt zitten. Na veertien jaar jongenservaring weet ik het wel: jongens zíjn druk, lastig en lawaaierig. Maar bij ons hebben ze het enorme voordeel dat ze nooit vergeleken worden met hun ‘flinke, ijverige, rustige’ zus. We kunnen hooguit een broer als vergelijkingspunt gebruiken, het is een eerlijke strijd. Dat is wel anders in een klas, natuurlijk, waar de jongens donkere wolken zijn in het licht van rijen vol rustige, naarstige meisjes.
Buiten, jij!
Onze middelste zoon is de drukste van de drie, hij kan als een jong hondje opspringen om toch maar graag gezien te worden. Als dat graag zien niet lukt, wil hij gewoon gezien worden. Als hij voor een heel lesuur buiten vliegt omdat hij een flauw grapje maakte, is hij verbijsterd: hij ziet zoiets niet aankomen. Van op de gang staan leerde hij één ding: hoe het voelt om vernederd te worden door iemand met meer macht dan hij. Dat is natuurlijk ook een les, maar die verwacht ik niet van het onderwijs van tegenwoordig.
Tijdens lezingen sta ik ook geregeld voor groepen kinderen. Ik merk dat er altijd wel grapjassen tussen zitten, die druk doen als ze de zaal binnenkomen, en dat zijn vaak jongens. Maar zelfs het ergste schorriemorrie valt stil en luistert geboeid als je ze niet kleineert of negeert, maar met humor en positieve aandacht benadert. Als je ze hoort en ziet, en juist niet buiten de groep zet. Negeren kan nooit de bedoeling zijn. Het is misschien een begrijpelijke reflex, ‘als we doen alsof ze er niet zijn, vallen die druktemakers vanzelf stil’, denken sommige leerkrachten. Terwijl diezelfde volwassene op de achterste poten gaat staan als hij ergens niet gehoord wordt of het gevoel krijgt niet mee te tellen, dat is een gezonde reflex.
Boertig versus subtiel
In een klas speelt dan nog eens de machtsverhouding mee. Je hebt als scholier iets te verdienen van je leerkracht. Maar hoe kun je iets leren van iemand voor wie je lucht bent? Een klas is een complex sociaal gegeven. Je hebt één volwassene die iets doceert voor pakweg vijfentwintig jongeren die per definitie niet bezig zijn met studeren. Jongeren willen cool zijn en bij elkaar zijn en grapjes maken en flirten, geef ze eens ongelijk. De meisjes doen dat op hun manier, de jongens op een totaal andere manier, maar ze zijn allebei met hetzelfde bezig. Maar omdat de meisjes er door hun lichtjaren sociale voorsprong beter in slagen om hun pubergrillen te combineren met een les aardrijkskunde, delven de jongens het onderspit. Jongens doen alles voor een boertig grapje en denken niet aan de gevolgen. Lastiger in een grote klas, kan ik me indenken, maar in de meeste gevallen ook onschuldig.
Als je het positief bekijkt, kun je die bokkensprongen impulsiviteit noemen, openheid, durf, focus op één ding tegelijk, gebrek aan berekening. Maar dat soort termen wordt pas gebruikt als die jongens mannen zijn geworden en bijvoorbeeld een succesvol internetbedrijf uit de grond stampten. Dan mag het. In het middelbaar onderwijs moeten ze hun aard verloochenen. Een onderzoekster van de VUB toonde aan dat jongens op school tot drie keer meer negatieve feedback krijgen dan meisjes. Leerkrachten zijn natuurlijk ook maar mensen en ik snap dat te veel jongensgewemel de stoppen kan doen doorslaan. Energiek wordt al snel enerverend in een klaslokaal, voeg daar een scheut meisjes in de groei aan toe en je hebt een verraderlijke cocktail.
De gedroomde leerkracht
Toch zijn er leerkrachten die erin slagen om dat zootje ongeregeld iets bij te brengen. Toevallig ken ik er twee heel goed. Het zijn oude studievrienden, ze werden allebei leerkracht Engels en Nederlands in hun oude school, een beetje zonder daar echt voor te kiezen, zoals het bij velen gaat. In al die jaren dat ze hun beroep uitoefenen, hoorde ik hen niet één keer smalend doen over hun leerlingen, niet over de jongens, niet over de meisjes. Ze vinden andere dingen lastig: de collega’s, soms, de ouders, de administratieve rompslomp. Maar hun publiek, daar vechten ze voor, en ik overdrijf niet. Ze praten met veel waardering over hun leerlingen, want zij zijn het die hun job boeiend maken en houden, jaar na jaar.
Mij leek hun parcours eerst zowat de grootste horror die ik over me af kon roepen, terug naar vroeger, in de schoenen van wie vooraan stond. Ondertussen denk ik: wat een geluk dat precies zíj voor al die jongeren hebben gestaan. Ze vinden jongens soms druk, zoals ze vaststellen dat een egel stekels heeft of een vogel vleugels: ze rekenen die jongens daar niet op af. Nochtans zijn het geen supermensen, ze zijn eerder timide, lopen niet al te hoog op met hun eigen kennis, stellen zichzelf in vraag. Hun geheim? Ze waren niet liever onderzoeksjournalist/bedrijfsleider/striptekenaar/sterrenchef geworden. Ze doen hun job graag, puur en simpel. Je kunt maar hopen dat je kind in die lange schoolcarrière af en toe bij zo iemand terechtkomt, of het nu jongens of meisjes zijn.
Lekker vechten
En in tussentijd kun je alleen maar de nodige aandacht geven aan je eigen kinderen, dat heb je gelukkig zelf in de hand. We hebben allemaal op school gezeten en weten hoe het voelt om gekleineerd te worden. Thuis is de plek om bij te tanken en je wonden te likken, ingebeelde en andere. Als ouder hoef je niet veel te doen: er zijn is genoeg. En als je zonen hebt helpt het als je er af en toe eentje vloert, letterlijk dan. Puberzonen laten zich niet meer zo vlot knuffelen of troosten, maar hun hunkering naar fysiek contact blijft groter dan naar een goed gesprek. ‘Vechten?’ zeg ik soms als ik voel dat er hen iets dwarszit. De lach die ik dan krijg, komt van diep, van net zo diep als ik was geraakt na een serieuze babbel. Want ja, het leven is absurd, en pubers zijn dat net te weten gekomen: geef ze eens ongelijk als ze steigeren, de meisjes op hun sociaal aanvaarde manier, de jongens met de borst vooruit.
Jongens zijn meer dan die onstuimige buitenkant, een beetje zoals bier ook meer is dan wat schuimt en borrelt bij het uitschenken. Mannen weten misschien waarom, maar jongens nog niet: zij hebben sturing en liefde nodig, thuis én in het onderwijs. Zie hen, hoor hen en, als het echt niet anders kan, vloer hen. Maar laat hen niet vallen.

Verschenen in De Standaard, 10 oktober 2015

Advertenties
  1. Evelien: jouw jongens hebben geluk dat ze zo’n toffe, warme moeder hebben; houden zo:)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: